Cảnh báo mức phạt khổng lồ khi không xử lý chất thải nguy hại

Cảnh báo mức phạt khổng lồ khi không xử lý chất thải nguy hại

Chất thải nguy hại thường phát sinh từ hoạt động gia công cơ khí, sản xuất hóa chất, bảo trì máy móc, in ấn, sửa chữa thiết bị và nhiều lĩnh vực công nghiệp khác. Dầu nhớt thải, giẻ lau dính dầu, dung môi, bao bì nhiễm hóa chất, bóng đèn thải và nhiều loại chất thải khác có thể thuộc diện quản lý chất thải ngquy hại tùy theo thành phần, mã chất thải và ngưỡng nguy hại. Do đó, doanh nghiệp không nên tự xác định chất thải là thông thường chỉ dựa vào hình thức bên ngoài. Bài viết dưới đây phân tích các hành vi có nguy cơ bị xử phạt, những khoản phạt đáng chú ý và cách phòng ngừa vi phạm trong quá trình quản lý chất thải tại cơ sở.

1. Cảnh báo mức phạt khổng lồ khi không xử lý chất thải nguy hại: Những hành vi dễ vi phạm

Cảnh báo mức phạt khổng lồ khi không xử lý chất thải nguy hại do không thu gom, lưu giữ đúng quy định

Một sai sót phổ biến tại các nhà máy là để dầu nhớt thải, giẻ lau nhiễm dầu, bao bì hóa chất hoặc dung môi đã qua sử dụng tồn đọng trong khu vực sản xuất mà không có biện pháp quản lý phù hợp. Chất thải nguy hại cần được phân định, phân loại, thu gom và lưu giữ theo quy định; bao bì, thiết bị chứa và khu vực lưu giữ phải đáp ứng yêu cầu kỹ thuật tương ứng. Theo khoản 2 Điều 29 Nghị định 45/2022/NĐ-CP, hành vi không thu gom, lưu giữ chất thải nguy hại theo quy định thuộc nhóm vi phạm có thể bị phạt từ 10 đến 20 triệu đồng đối với cá nhân; mức áp dụng với tổ chức có cùng hành vi được tính gấp đôi. Ngoài chi phí xử phạt, doanh nghiệp còn phải đối mặt với nguy cơ rò rỉ hóa chất, cháy nổ, ô nhiễm đất và nước, ảnh hưởng đến người lao động cũng như hoạt động sản xuất. Vì vậy, không nên xem việc lưu giữ tạm thời là lý do để bỏ qua nghĩa vụ quản lý chất thải.

Cảnh báo mức phạt khổng lồ khi không xử lý chất thải nguy hại nếu chuyển giao cho đơn vị không phù hợp

Một rủi ro nghiêm trọng khác là chuyển giao chất thải cho đơn vị thu gom hoặc xử lý không có giấy phép môi trường phù hợp. Doanh nghiệp không nên chỉ dựa vào báo giá, cam kết miệng hoặc phương tiện vận chuyển của nhà cung cấp để đánh giá tính hợp pháp của dịch vụ. Cần kiểm tra phạm vi giấy phép, loại chất thải được tiếp nhận, phương pháp xử lý và hồ sơ bàn giao trước khi ký hợp đồng. Điều 29 Nghị định 45/2022/NĐ-CP quy định các khung xử phạt riêng đối với hành vi không ký hợp đồng với đơn vị có giấy phép phù hợp, không chuyển giao chất thải trong trường hợp không được phép tiếp tục lưu giữ hoặc chuyển giao chất thải nguy hại cho bên không có chức năng xử lý. Mức phạt tùy hành vi và khối lượng, có thể lên đến hàng trăm triệu đồng đối với tổ chức. Việc thuê bên thứ ba không tự động loại bỏ trách nhiệm của chủ nguồn thải nếu quá trình chuyển giao không tuân thủ pháp luật.

Cảnh báo mức phạt khổng lồ khi không xử lý chất thải nguy hại bằng cách chôn lấp, đốt hoặc đổ thải trái phép

Chôn lấp, đổ, thải hoặc đốt chất thải nguy hại trái quy định là nhóm hành vi đặc biệt nghiêm trọng vì có khả năng phát tán chất độc ra môi trường. Theo khoản 7 Điều 29 Nghị định 45/2022/NĐ-CP, khung phạt đối với cá nhân được xác định theo khối lượng chất thải và hành vi cụ thể; mức phạt có thể từ 100 đến 600 triệu đồng trong các trường hợp được quy định. Đối với tổ chức, mức phạt tương ứng được tính gấp đôi. Riêng hành vi đốt từ 3.000 kg chất thải nguy hại trở lên có khung phạt từ 500 đến 600 triệu đồng đối với cá nhân, tương ứng từ 1 đến 1,2 tỷ đồng đối với tổ chức. Các trường hợp cấu thành tội phạm về môi trường được xử lý theo quy định pháp luật hình sự, không thể mặc nhiên xem là vi phạm hành chính thông thường. Doanh nghiệp tuyệt đối không tự xử lý bằng cách đổ xuống cống, đốt ngoài trời, chôn trong khuôn viên hoặc thuê người thu gom không rõ năng lực.

2. Cảnh báo mức phạt khổng lồ khi không xử lý chất thải nguy hại: Khung phạt và hậu quả pháp lý

Cảnh báo mức phạt khổng lồ khi không xử lý chất thải nguy hại theo Nghị định 45/2022/NĐ-CP

Khi đánh giá nguy cơ xử phạt, doanh nghiệp cần căn cứ vào đúng hành vi thay vì chỉ tìm một mức phạt chung cho mọi trường hợp không xử lý chất thải nguy hại. Điều 29 Nghị định 45/2022/NĐ-CP quy định các mức phạt khác nhau đối với chủ nguồn thải, bao gồm vi phạm về thu gom, lưu giữ, chứng từ, ký hợp đồng và chuyển giao chất thải. Đối với việc chuyển giao, cho, bán, mua hoặc tặng chất thải nguy hại cho bên không có chức năng xử lý, mức phạt thay đổi theo khối lượng; một số trường hợp đặc thù liên quan đến chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy thuộc Phụ lục A Công ước Stockholm có khung phạt cao hơn. Theo khoản 2 Điều 6 của Nghị định, mức phạt quy định tại Chương II được áp dụng cho cá nhân; tổ chức có cùng hành vi bị phạt gấp đôi. Vì vậy, khi tính toán rủi ro cho nhà máy hoặc doanh nghiệp, cần sử dụng đúng khung phạt, đúng chủ thể và đúng tình tiết của vụ việc.

Cảnh báo mức phạt khổng lồ khi không xử lý chất thải nguy hại và nguy cơ đình chỉ hoạt động

Tiền phạt không phải là hậu quả duy nhất doanh nghiệp cần cân nhắc. Đối với một số hành vi nghiêm trọng, cơ quan có thẩm quyền có thể áp dụng hình thức xử phạt bổ sung theo quy định, bao gồm đình chỉ hoạt động trong thời hạn nhất định và tịch thu phương tiện vi phạm. Khoản 8 Điều 29 Nghị định 45/2022/NĐ-CP quy định việc đình chỉ hoạt động của cơ sở từ 6 đến 12 tháng và tịch thu phương tiện vi phạm đối với hành vi thuộc khoản 7 của điều này. Đồng thời, tổ chức vi phạm có thể bị buộc khôi phục tình trạng môi trường ban đầu, thực hiện các biện pháp khắc phục ô nhiễm, chi trả các chi phí giám định hoặc phân tích mẫu trong trường hợp áp dụng và chuyển giao chất thải cho đơn vị có chức năng theo quy định. Với cơ sở phụ thuộc vào dây chuyền sản xuất liên tục, việc phải tạm dừng vận hành có thể gây ra tổn thất lớn hơn nhiều so với khoản tiền phạt ban đầu.

Cảnh báo mức phạt khổng lồ khi không xử lý chất thải nguy hại và những chi phí phát sinh ngoài tiền phạt

Tổng chi phí thực tế của một vụ vi phạm có thể bao gồm nhiều khoản ngoài tiền phạt hành chính. Doanh nghiệp có thể phải thuê đơn vị có chức năng thu gom, vận chuyển và xử lý phần chất thải tồn đọng; tổ chức vệ sinh khu vực bị nhiễm bẩn; lấy mẫu đánh giá mức độ ô nhiễm; thực hiện biện pháp phục hồi môi trường và hoàn thiện lại quy trình quản lý. Trong trường hợp phải dừng sản xuất, chi phí nhân công, chậm giao hàng, gián đoạn hợp đồng và ảnh hưởng đến uy tín cũng có thể tăng lên. Các khoản cụ thể phụ thuộc quyết định xử phạt, tình trạng môi trường, nghĩa vụ khắc phục và hồ sơ của từng vụ việc, không phải trường hợp nào cũng phát sinh giống nhau. Do đó, thay vì chờ khi có biên bản kiểm tra mới xử lý, doanh nghiệp nên rà soát định kỳ chứng từ chất thải nguy hại, hợp đồng dịch vụ, khu lưu giữ và kế hoạch ứng phó sự cố để phát hiện sai sót sớm.

3. Cảnh báo mức phạt khổng lồ khi không xử lý chất thải nguy hại: Giải pháp tuân thủ cho doanh nghiệp

Cảnh báo mức phạt khổng lồ khi không xử lý chất thải nguy hại: Kiểm kê và phân loại ngay tại nguồn

Bước đầu tiên để giảm nguy cơ vi phạm là xác định đầy đủ các dòng chất thải phát sinh từ từng công đoạn sản xuất. Doanh nghiệp nên lập danh mục nguồn phát sinh, kiểm tra thành phần và đặc tính của chất thải, xác định mã chất thải phù hợp theo quy định hiện hành, đồng thời bố trí bao bì hoặc thiết bị lưu chứa đáp ứng yêu cầu kỹ thuật. Những dòng chất thải khác loại, không cùng tính chất hoặc không cùng phương pháp xử lý không nên trộn lẫn tùy tiện. Khu vực lưu giữ cần có nhận diện rõ ràng, kiểm soát nguy cơ rò rỉ và có biện pháp ngăn ngừa chất thải phát tán ra môi trường. Bộ phận phụ trách nên xây dựng sổ theo dõi khối lượng phát sinh, thời gian lưu giữ và lịch dự kiến chuyển giao. Quy trình này giúp doanh nghiệp chủ động kiểm soát tồn kho chất thải, lập kế hoạch thu gom phù hợp và có thông tin cần thiết khi cơ quan chức năng kiểm tra.

Cảnh báo mức phạt khổng lồ khi không xử lý chất thải nguy hại: Lựa chọn đơn vị có giấy phép phù hợp

Trước khi ký hợp đồng dịch vụ, doanh nghiệp cần kiểm tra giấy phép môi trường của đơn vị dự kiến tiếp nhận chất thải, phạm vi hoạt động được cấp phép và khả năng tiếp nhận đúng loại chất thải đang phát sinh. Hợp đồng nên nêu rõ trách nhiệm của các bên, chủng loại và khối lượng dự kiến, phương thức bàn giao, chứng từ liên quan và cách phối hợp khi có sự cố. Sau mỗi lần chuyển giao, bộ phận phụ trách cần lưu giữ hồ sơ, đối chiếu khối lượng thực tế và kiểm tra tính đầy đủ của chứng từ theo yêu cầu áp dụng. Không nên lựa chọn dịch vụ chỉ dựa vào giá thấp nếu chưa xác minh được năng lực và tính pháp lý. Nếu khối lượng chất thải tăng, loại chất thải thay đổi hoặc đơn vị tiếp nhận thay đổi phạm vi giấy phép, doanh nghiệp cần rà soát lại hồ sơ trước khi thực hiện chuyển giao tiếp theo. Một quy trình kiểm tra nhà cung cấp chặt chẽ giúp giảm rủi ro bàn giao sai đơn vị và hạn chế tranh chấp trách nhiệm sau này.

Cảnh báo mức phạt khổng lồ khi không xử lý chất thải nguy hại: Chủ động tư vấn và hoàn thiện hồ sơ môi trường

Với những doanh nghiệp có nhiều dây chuyền, nhiều điểm phát sinh hoặc chưa nắm rõ yêu cầu quản lý chất thải, việc rà soát cùng đơn vị tư vấn chuyên môn sẽ giúp xác định các công việc cần ưu tiên. Hoạt động tư vấn có thể bao gồm kiểm tra hiện trạng khu lưu giữ, đối chiếu danh mục chất thải, rà soát hợp đồng và chứng từ, hướng dẫn quy trình bàn giao cũng như xây dựng kế hoạch quản lý nội bộ. Doanh nghiệp tại thành phố Hồ Chí Minh có thể tìm kiếm dịch vụ tư vấn dịch vụ môi trường TP.HCM hoặc tư vấn môi trường tại TP.HCM để được hỗ trợ theo nhu cầu thực tế. Khi lựa chọn Dịch vụ môi trường uy tín TP. Hồ Chí Minh, doanh nghiệp nên ưu tiên đơn vị có thông tin pháp lý rõ ràng, phạm vi dịch vụ minh bạch và khả năng hướng dẫn hồ sơ phù hợp. Tư vấn không thay thế trách nhiệm tuân thủ của doanh nghiệp nhưng có thể giúp phát hiện thiếu sót và tổ chức quy trình quản lý chất thải hiệu quả hơn.

Về cơ sở pháp lý, Nghị định 45/2022/NĐ-CP là văn bản quan trọng quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường. Nghị định 48/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định 08/2022/NĐ-CP về quy định chi tiết thi hành Luật Bảo vệ môi trường; khi xác định nghĩa vụ cụ thể của doanh nghiệp cần đối chiếu cả quy định quản lý chất thải hiện hành và văn bản xử phạt tương ứng. Mức phạt cuối cùng phụ thuộc vào hành vi được xác định, khối lượng, chủ thể, tình tiết liên quan và quyết định của cơ quan có thẩm quyền.

Bản quyền thuộc về POLYGREEN